Czy można się dziwić

„Czy można się dziwić, że proces, który wymaga lak intensywnego zaangażowania psychiki i ciała, stanowi wysiłek, którego naturalnym następstwem jest pewne zmęczenie
Z pewnością nie! Jeśli jednak pragniemy właściwie zrozumieć i Ocenić to zmęczenie — co konieczne jest ze względu na jego praktyczne następstwa — musimy bliżej rozważyć zagadnienie.
Przede wszystkim należy podkreślić, że normalne spóikowanie nie doprowadza do zmęczenia z powodu wysiłków mięśniowych, lecz wyłącznie z powodu obciążeń psychicznych. Mniej lub bardziej nagle odprężenie następujące po tak silnie wzmożonym napięciu, wywołuje nie tylko zwykłe zmęczenie, lecz przejściowo nawet pewną senność; jest to objaw spotykany w analogicznych procesach rozgrywających się jedynie w zakresie psychiki.
Im wyższe jest napięcie oraz bardziej stromy jego spadek, tym wyraźniejsze jest uczucie zmęczenia i senność. Pierwszy czynnik (napięcie) wyjaśnia nam. dlaczego spóikowanie odbyte w sposób rzeczowy i spokojny, w krótkim czasie i bez podniecających przygotowań, powoduje mniejsze zmęczenie niż aki, który odbywa się z zaangażowaniem całej psychiki, przy zastosowaniu subtelnej techniki i w najw7yższym uniesieniu miłosnym. Drugi czynnik (stromy spadek napięcia) wyjaśnia nam stary i powszechnie znany lakt, że kobieta wraz z jej stopniowo opadającym podnieceniem (porównaj krzywą A, strona 173) podlega o wiele mniejszemu zmęczeniu niż mężczyzna. Zdanie „post coitum omne animal Irinie" (po stosunku każde stworzenie jest smutne) — odnosi się jedynie do mężczyzny.“(1)