„Niektóre ustawodawstwa (np. Theresiana) znały jeszcze tzw. tnquisitto generalissima, tj. obowiązkowe zasięgnięcie ogólnych wiadomości o dokonanych przestępstwach. Celem jej było wydanie prewencyjnych zarządzeń przeciw osobom podejrzanym (zwłaszcza cyganom), które na mocy przepisów administracyjnych miały być zatrzymane i przekazane sądom w celu wszczęcia przeciw nim inkwizycji.
Osobne postanowienie sędziego otwierało drugie stadium procesu, mianowicie inkwizycją szczególną (inąuisitio specialis). Jednocześnie z wydaniem postanowienia sędzia zarządzał osadzenie podejrzanego w więzieniu.
Celem inkwizycji szczególnej było zebranie dowodów, że przestępstwo zostało popełnione przez podejrzanego, który w tym stadium procesu był już oskarżonym. Postępowanie, które było tajne i pisemne, rozpoczynało się od przesłuchania oskarżonego na z góry ułożone pytania (artykuły). Sędzia mógł oskarżonego zmusić do składania zeznań przez użycie tortur, zagroziwszy przedtem, że ich w tym celu użyje, jeśli istniały poszlaki uzasadniające ich stosowanie. Zeznania złożone na torturach musiały być przez oskarżonego potwierdzone po torturach. Jednocześnie sędzia zbierał inne dowody winy oskarżonego, przede wszystkim przesłuchując świadków. Zgodne zeznania złożone pod przysięgą przez dwóch świadków „wyższych nad wszelkie zarzuty" były wystarczające do uznania oskarżonego za winnego zarzuconego mu czynu.“(16)